Loodsen

Permanente educatie
Naast de ervaringen die tijdens het dagelijks werk worden opgedaan zijn er continu reguliere trainingen. Zo worden er voor het navigeren en manoeuvreren in nieuw aangelegde havens trainingsprogramma's ontwikkeld, die vaak al draaien nog vóór de haven daadwerkelijk in gebruik genomen wordt. Daarnaast bestaat er een groot aantal korte cursussen op onder andere het gebied van moderne communicatie en navigatie en worden er peilreizen gemaakt naar weinig bezochte gebieden in de verschillende regio's. De Nederlandse Loodsencorporatie doet er alles aan om nieuwe ontwikkelingen binnen de maritieme wereld een stap voor te blijven. Daartoe wordt permanent het opleidingspakket aangepast en wordt nieuwe kennis doorgegeven aan collega's. Uiteindelijk dient dit alles één doel: het op een hoog peil houden van het vakmanschap van registerloodsen.

De opleiding
De opleiding tot registerloods bestaat uit één opleidingstraject onderverdeeld in drie fasen. In de eerste fase vindt het landelijke gedeelte van de opleiding plaats, waarbij onder andere algemene praktijkkennis en het theoretisch post-HBO-gedeelte aan de orde komen. In de tweede fase wordt een start gemaakt met regionale stages en wordt het landelijk gedeelte afgerond. De derde fase is geheel regionaal gericht, waarbij de aspirant zowel theoretisch als praktisch wordt voorbereid ín en óp zijn toekomstig admittage-gebied. Aan het eind van de opleiding dient de aspirant-registerloods, onder alle weersomstandigheden, 200 loodsreizen te hebben uitgevoerd. Deze reizen zijn evenredig verdeeld over dag en nacht en vinden plaats onder leiding van een ervaren registerloods die optreedt als coach.

Wanneer de loods zijn opleiding tot registerloods heeft voltooid, is ingeschreven in het register en denkt dat hij klaar is met leren dan heeft hij het mis. Gedurende zijn gehele loopbaan als registerloods dient hij een groot aantal cursussen en trainingen te volgen om zijn kennis en ervaring op peil te houden.

Een loods is niet meteen bevoegd voor elk schip. Hier gaat een proces aan vooraf, dat men het stap-voor-stap proces noemt. De registerloods klimt op in bevoegdheid voor steeds grotere schepen. Dit proces duurt tien jaar, dan is de loods bevoegd voor het loodsen van schepen van alle lengtes. De bevoegdheidsopbouw is bedoeld om ervaring op te bouwen. Voordat een loods in de volgende lengtebevoegdheid wordt ingezet dient hij tenminste een aantal proefreizen onder toezicht van een ervaren registerloods te maken.

Na tien jaar is de loods bevoegd om alle schepen te loodsen en kan hij op vrijwillige basis in aanmerking komen voor het loodsen van marginale schepen. Dit is 'de specialist'. De specialist is bevoegd voor het loodsen van schepen op het rivier- en kanaaltraject met een 'lengte over alles' van meer dan 235 meter en een diepgang van meer dan 12 meter. De opleiding tot specialist bestaat uit een theoretische- en praktische opleiding. De theorie is gebaseerd op een wiskundige benadering van de krachten, die op schepen werken, en de beweging van schepen.

De praktijk richt zich op een zware simulatietraining en wordt tevens afgesloten met een examen. 'De specialist' voor zeer grote en marginale schepen moet elke drie jaar een herhalingstraining volgen, welke wordt afgesloten met een examen.

Manoeuvreren
Om ook met de allergrootste schepen goed en snel uit de voeten te kunnen, worden registerloodsen uitvoerig getraind op een manoeuvreer-simulator én leren én onderhouden ze de specifieke vaardigheden die nodig zijn om te kunnen manoeuvreren op bijvoorbeeld geul-trajecten en in havenbekkens. Per jaar nemen circa 250 registerloodsen aan deze aanvullende training deel. Dit is ongeveer 40% van het totale loodsencorps in Nederland. In 1998 werd gestart met een project om deze simulatortrainingen op te zetten volgens de ISO 9001-norm en toekomstige ISPO-norm.

Loodsen op afstand
Ook als loodsen door bepaalde (weers)omstandigheden niet aan boord kunnen gaan, moeten schepen veilig naar de plaats van bestemming geloodst kunnen worden. STODEL ontwikkelde hiertoe een opleidingsplan voor het loodsen op afstand (LOA), waarbij het schip op een gedeelte van het traject wordt geloodst vanaf het walradarstation. LOA-loodsen volgen elke drie jaar een 'refreshment'-training.

Persoonlijke veiligheid
De ervaring leert dat ongelukken of incidenten meestal een menselijke fout als oorzaak hebben en dat die fout over het algemeen niet ligt op het vlak van de 'kennis', maar op het terrein van het 'gedrag'. Beoordelingsfouten, achteloosheid door een routineuze opstelling, misverstanden doordat men elkaar verkeerd verstaat of begrijpt.

Human resource management is een methode om de samenwerking en relaties tussen mensen te optimaliseren. Dat wordt bereikt door mensen bewust te maken van de processen die zich afspelen binnen een persoon zelf en in de relatie tussen verschillende personen. Het herkennen van die processen en weten hoe te handelen om een ongewernste teostand te corrigeren is sinds juni 1993 in de vorm van een cursus Bridge Resource Management bij het Loodswezen geïntroduceerd. In nauwe samenwerking met onder andere de SAS Flight Academy, ontwikkelde STODEL het Bridge Resource Management-programma. Deze aanvullende cursus wordt niet alleen gevolgd door loodsen, maar ook door gezagvoerders van schepen en officieren van rederijen. De cursus wordt gegeven door ervaren registerloodsen en heeft onder andere tot doel de samenwerking tussen loodsen en brugbemanning te optimaliseren. Deze opleiding wordt na één jaar na de start van de carriere van de loods gevolgd.

STODEL
Stodel (Stichting Opleiding en Deskundigheidsbevordering Registerloodsen) stelt registerloodsen in staat om elke drie jaar een persoonlijke veiligheidstraining te volgen. Deze training bevat onder andere het gebruik van de loodsladder, de pilot-hoist, helikopterveiligheid, overleven op zee en gebruik van het loodsenzwemvest. De trainingen vinden plaats in het waterbassin van het Maritiem Training Centrum op de Maasvlakte. In dit bassin worden alle voorkomende (weers)omstandigheden zo getrouw mogelijk nagebootst.

Radarmanoeuvreer-training
Op de locaties IJmuiden, Rotterdam en Vlissingen beschikt STODEL over drie geavanceerde radarmanoeuvreer-simulators. Met behulp van deze simulators worden zowel aspirant-registerloodsen als ervaren loodsen op een praktijkgerichte wijze getraind op het navigeren en manoeuvreren van schepen onder zichtontnemende weersomstandigheden.